در دورانی که به نظر میرسد علم پزشکی مدرن مشتاق است برای هر مشکل و یا بیماری نوعی قرص و یا دارو تجویز کند، اهمیت «روان درمانی»، به عنوان روشی برای درمان سلامت ذهن، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در روش روان درمانی که به آن «گفتگو درمانی» هم گفته میشود، یک متخصص سلامت روان چندین جلسه را به صحبت و گفتگو با بیمار اختصاص میدهد. این جلسات گفتگو ممکن از جایگزین و یا حتی مکمل درمان دارویی باشند. اگرچه برخی ممکن است در اثربخشی روش روان درمانی تردید داشته باشند، اما بررسیها حاکی از آن است که حدوداً ۷۵ درصد بیمارانی که این روش را انتخاب میکنند، نتایج درمانی مثبتی را گزارش کردهاند.
در این مقاله قصد داریم موضوع اهمیت روان درمانی و استفاده از این روش را بررسی کنیم. ولی پیش از پرداختن به مزایا روان درمانی، بهتر است نگاهی به کارکرد و موارد استفاده آن داشته باشیم. از روش روان درمانی معمولاً برای درمان افسردگی و/یا اضطراب و استرس استفاده میشود. این روش همچنین میتواند برای افراد مبتلا به اعتیاد، اختلال اضطراب پس از سانحه، بحرانهای شناختی، فوبیا، غم و اندوه، تغییر سبک زندگی، اختلال دوقطبی، ازدواج، مسائل و مشکلات خانوادگی و یا بسیاری از مشکلات روزمره استفاده کرد. از آنجایی که روان درمانی بیشتر روی مسئله خودکاوی و شناخت بیشتر خود تأکید دارد، میتواند انتخابی مناسبی برای بسیاری از افراد باشد. حتی بسیاری از افرادی که میخواهند زندگی بهتر و عاری از مشکلات مختلف را تجربه کنند، میتوانند از مزایا روان درمانی بهره بگیرند.
با این حال، فارغ از اینکه چرا ممکن است به این روش احتیاج پیدا کنید، اجازه دهید کمی بیشتر به موضوع اهمیت روان درمانی بپردازیم. در ادامه برخی از دلایل اهمیت این روش را مرور خواهیم کرد.
کمک به درمان افسردگی
افسردگی ممکن است ریشه در دلایل بسیار زیادی داشته باشد. ضربات روحی، مشکلات روزمره زندگی، سوءاستفاده و تجاوز، مسائل ژنتیکی، عدم تعادل شیمیایی و هورمونی بدن و یا حتی ترکیبی از تمام این عوامل میتوانند جزو دلایل شکلگیری و بروز افسردگی در بیمار باشند. یک روان درمانگر سعی میکند به شما کمک کند تا ریشهها و منشأ افسردگی را شناسایی کنید. او همچنین به شما کمک میکند طرز فکر خود را تغییر داده و ذهن خودتان را برای استفاده از روشهای جدید برای حل این مشکلات آموزش دهید. بنابراین، یکی از مزایا روان درمانی این است که همه چیز با ذهن خود بیمار انجام میشود و حتی بدون نیاز به هیچگونه درمان دارویی میتوان افسردگی را درمان کرد.
بر مطالعه انجام شده، نتایج حاصل از درمان افسردگی با روش روان درمانی و تجویزهای دارویی با یکدیگر مقایسه شدند. هر دو این روشها در کوتاه مدت نتایج مثبتی به همراه داشتند. ولی احتمال ابتلای مجدد افرادی که درمان شناختی و گفتگو درمانی را دریافت کرده بودند، در دراز مدت کمتر بود. بنابراین، یکی دیگر از دلایل اهمیت روان درمانی این است که افسردگی را برای همیشه و به شکلی اصولی درمان میکند.
درمان اضطراب و استرس
اضطراب و استرس جزو مشکلات و بیماریهایی هستند که شما افراد مبتلا به آنها در سراسر دنیا رو به افزایش است. به عنوان مثال، بر اساس مطالعهای که در کشور آمریکا انجام شده، سطح اضطراب ملی در این کشور در تمام گروههای جمعیت شناختی حدود ۵ واحد افزایش داشته است. امروزه بسیاری از مردم استرس و فشار زیادی را در مسائل مختلفی مثل سلامت، هزینههای زندگی، روابط شخصی و حتی امنیت خانواده خودشان تحمل ميکنند. با این حال، تعداد بسیار کمی از آنها تحت مراقب و درمان توسط متخصصان حرفهای قرار میگیرند. روان درمانی میتوانند به این دسته از بیماران کمک کند تا کنترل بیشتری روی احساسات خودشان داشته باشند و روابط سالمتری را با عواطف، افکار و احساسات خود ایجاد کنند. بنابراین، اضطرابها دیگر نمیتوانند به آنها آسیب برسانند و یا اینکه زندگی روزمره آنها را مختل کنند. به عبارت دیگر، یکی دیگر از مهمترین دلایل برای اهمیت روان درمانی این است که به بیماران کمک میکند تا محرکها و ریشههای اضطراب خودشان را شناسایی کنند و تکنیکهایی را برای مواجه شدن و غلبه بر آنها به بیمار آموزش میدهد.
کمک به پیدا کردن احساس رهایی
بیماریهای روانی و سایر اختلالات ذهنی باعث میشود بیمار در زندگی روزمره خود به اصطلاح «گیر کند». این بیمارها ممکن است احساس کنند نمیتوانند در زندگی پیشرفت کنند، کار خاصی انجام دهند و راه پس و پیش نداشته باشند. عادتها و رفتارهای ناسالم این افراد باعث میشود آنها بهنوعی کنار گذاشته شوند و از شانس زندگی معمولی محروم شوند. روان درمانی به آنها کمک میکند تا علل زمینهای اعتیاد و یا هر رفتار ناسالم دیگر خود را شناسایی کنند. بیماران راهها و تکنیکهایی را برای غلبه بر این الگوهای فکری اشتباه و مضر یاد میگیرند. در مجموع، روان درمانگر به بیمار کمک میکند تا به مسیر عادی و روزمره زندگی خود بازگشته و اطرافیان هم او را مجدداً به عنوان یک فرد عادی و سالم بپذیرند.
کمک به ایجاد روابط معنادار
در میان لیست طولانی مزایا و دلایل اهمیت روان درمانی، حتماً باید به این مورد هم اشاره کنیم که این روش میتواند در زمینه ارائه کمک برای ایجاد روابط سالم و معنادار نیز مفید باشد. ایجاد روابط معنادار با اطرافیان میتواند در راستای مورد قبلی، یعنی همان پیدا کردن احساس رهایی باشد. بسیاری از بیماریهای ذهنی و روانی منجر به منزوی شدن افراد میشوند. بسیاری از افرادی که حتی از شکلهای خفیف اضطراب، افسردگی و یا سایر اختلالات رنج میبرند، بیان میکنند که در حفظ روابط سالم با دوستان، اعضای خانواده و یا سایر افراد مهم مشکل دارند. وجود این مشکلات کاملاً منطقی و بدیهی است. زمانی که از درون ناکارآمد هستیم و مشکلی داریم، این مشکلات در ایجاد ارتباطات بیرونی ما هم تأثیرگذار خواهند بود. یک متخصص روان درمانگر سعی میکند تا تمام این مشکلات بیمار را نیز حل کند. بنابراین، یکی دیگر از دلایل اهمیت روان درمانی این است که میتواند به شناسایی و اصلاح زمینههای ناکارآمدی در زندگی درونی و همچنین روابط بیرونی ما کمک کند. این روش همچنین میتواند فرصتی را برای ترمیم روابط آسیبدیده یا شروع به شکل دادن روابط جدید و سالمتر ایجاد کند.
کمک به افزایش اعتماد به نفس
بسیاری از ما با نوعی احساس ناامنی و ضعف شخصی گریبانگیر هستیم. مسائل و مشکلات روانشناختی باعث تشدید ضعفها و کاهش اعتماد به نفس ما میشوند. صحبت و گفتگو با یک متخصص بهداشت روان به بسیاری از بیماران کمک میکند تا علل این کاستیها و ناامنیها را پیدا کرده و احساس و نگرش تازهای نسبت به خود و تواناییهایشان به دست بیاورند.
۶ حقیقت و آمار جالب در مورد اهمیت روان درمانی
- رابطهی بین بیمار و متخصص تأثیر چشمگیر و معناداری روی اثربخشی روان درمانی دارد. تحقیقات انجام شده روی عوامل مؤثر بر نتیجهی روان درمانی حاکی از آن است که رابطهی دوطرفه سالم بین بیمار و پزشک میتواند نتیجه نهایی روان درمانی را حتی تا ۲۵ الی ۳۰ درصد تحتتأثیر قرار دهد (Horvath, Del Re, Flückiger, & Symonds, 2011).
- تمام روشها و رویکردها نسبت به روان درمانی یکسان نیستند. در حال حاضر بیش از ۵۵۰ سبک از این روش وجود دارد که از آنها تنها برای کودکان و نوجوانان استفاده میشود (Kazdin, 2000). با این حال، اکثر این روشها هنوز به صورت موردی بررسی نشدهاند تا کارکرد آنها در سطح کلی و درمانی اثبات شود
- بر اساس آمارهای به دست آمده، بیمارانی که فاصله ارزیابی اولیه و درمان آنها کمتر از ۳ ماه است، احتمالاً این روش درمانی را ۵ برابر مفیدتر از افرادی میدانند که این بازه برای آنها ۱۲ ماه یا بیشتر طول کشیده است (Mind, 2010
- بر اساس مطالعات Krause & Orlinsky (1986)، حدود ۶۰-۶۵ درصد افرادی که بین یک تا ۷ جلسه گفتگو درمانی را دریافت کردند، تا حدی چشمگیری کاهش علائم بیماری و افزایش نشانههای بهبود را تجربه کردهاند
- در حالی که روان درمانی شامل گفتگو متقابل بین تراپیست و بیمار میشود، از روشهای دیگری هم میتوان به عنوان جایگزین استفاده کرد. به عنوان مثال میتوان به روشهایی اشاره کرد که در آنها درمان با کمک هنر، نقاشی، موسیقی، درام و یا حتی حرکات بدن انجام میشود
- بر اساس تحقیقات انجام شده، مشخص شده است که به کارگیری درمان شناختی رفتاری برای بیماران مبتلا به افسردگی باعث کاهش عوارض مختلفی مثل بیخوابی، خستگی، بیقراری و واکنش نسبت به داروهای ضدافسردگی میشود (Kamenov, Twomey, Cabello, Prina, & Ayuso-Mateos, 2017).
جمعبندی
در انتها لازم به توضیح است که متأسفانه در بسیاری از فرهنگها مردم بر این باور هستند که بیماریهای ذهنی نوعی ننگ و یا ضعف بزرگ است. این در حالی است که حداقل ۱ نفر از هر ۵ نفر به نوعی از این بیماریها و اختلالها مبتلا است. دقیقاً همانطور که ما برای مشکلات و بیماریهای جسمی خود به پزشکهای مختلفی مراجعه میکنیم، برای حل مشکلات ذهنی و سلامت روان هم باید از پزشکهای متخصص این حوزه کمک بگیریم. در بسیاری از مواقع میتوان این مشکلات را بدون نیاز به هیچگونه دارویی درمان کرد. با این حال، برخی از روان پزشکها ممکن است داروهای مختلفی تجویز کنند. این داروهای ممکن است عوارض جانبی مختلفی به همراه داشته باشد و یا اینکه تجویز آنها برای بیماران بسیار وخیمتر مناسب باشد. در چنین شرایطی، روان درمانی میتواند جایگزینی قدرتمند و قابل اعتماد برای تمام روشهای دیگر باشد. در این روش تلاش میشود تا انواع مشکلات خفیف و یا شدید بیمار را بدون تجویز دارو و تنها با استفاده از صحبت و گفتگو درمان کرد و سوابق پزشکی نیز حاکی از درصد موفقیت بسیار بالای این روش هستند.